زمان پرداخت دين فاسد مىشود لازم است شرط كنند قبل از فاسد شدن آن را فروخته و ثمنش را ررهن بگذارند .
شارح ( ره ) مىفرماين :
مقصود از فساد ، آن است كه به هيچ وجه نتوان آن را اصلاح نمود چه آنكه در اين صورت حق فروش را ندارند مثلا اگر [ رهن ] و وثيقه انگور يا خرما باشد و بخواهند تا فرارسيدن زمان پرداخت دين صبر كنند قطعا ايندو فاسد مىشوند ولى چون قابل اصلاح بوده و مىتوانند آنها را بدين وسيله حفظ كنند لازم است به وسيله خشك نمودن آنها را اصلاح كرده و دست به فروش آنها نزنند ، بلى در صورتى كه اين امر ممكن نباشد شرط مزبور را در رهن مىنمايند و بنابراين وظيفه راهن است كه در وقت لازم آن را فروخته و پولش را نزد مرتهن رهن بگذارد .
حال اگر راهن از اين كار امتناع ورزيد وظيفه مرتهن اين استكه نزد حاكم رفته و وى را در جريان امر بگذارد تا او متصدى فروختن رهن شود يا بفرموده مصنف ( ره ) وى را امر كند كه خود آن را به فروش كه در اين صورت مرتهن مىبايد متصدى و متولى آن شود .
و اگر رجوع به حاكم ممكن نشد باعم از اينكه اصلا حاكمى نباشد يا دست يافتن بوى ممكن نباشد حكم اين است كه مرتهن به جهت دفع ضرر و رفع حرج مىتواند آن را بفروشد و پولش را بجاى آن گرو قرار دهد .
قوله : قيل الاجل : يعنى قبل از رسيدن زمان دين .
قوله : لا يمكن اصلاحه : ضمير در [ اصلاحه ] بماء موصوله در [ ما يتسارع اليه الفساد ] عائد است .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 206
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٠٦