بنا بفرموده مشهور اگر عين مبيع تلف نشده بلكه از ملك مشترى به انتقال لازم همچون بيع و عتق نقل داده شده باشد آيا آن را در حكم تلف بايد قرار داد تا در نتيجه قول مشترى مقدم باشد يا حكم بقاء بر آن مترتب بوده و بدين ترتيب كلام بايع ترجيح دارد بين فقهاء دو رأى است كه از نظر ما پسنديدهتر اين است كه بگوئيم انتقال لازم بمنزله تلف نيست زيرا قيام عين و بقاء مبيع بر آن صادق است پس بايد قول بايع در اين صورت نيز مقدّم باشد .
سؤال
گرچه همانطورى كه گفته شد قيام و بقاء عين صادق است ولى علّتى كه در تلف موجب حكم گذشته يعنى تقديم قول مشترى بود در اينجا عينا موجود است و آن اينكه با تلف مبيع مشترى فعلا - دستش از انتفاع از آن كوتاه است پس مناسب اين است كه در اخذ ثمن لا اقل قول وى مقدم باشد تا اجحاف بوى لازم نيايد و اينمعنا همانطورى كه اشاره شد عينا در انتقال لازم از ملك وى وجود دارد و از باب العلة يعمّم كما يخصص لازم است در اينجا نيز مانند تلف قول مشترى را مقدم داشت .
جواب
قبول نداريم كه انتقال لازم در علت حكم با تلف مساوى باشد
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 462
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٦٢