قوله : و بين الضرب بالثمن معهم : كلمه [ ضرب ] در اينجا به معناى آميخته شدن و داخل گشتن بوده و ضمير در [ معهم ] به غرماء راجع است بنابراين معناى عبارت چنين مىشود :
و بين اينكه با طلبكاران آميخته شده و خود را به مقدار ثمن و پولى كه از مفلّس مىخواهد داخل در آنها قرار دهد .
متن :
و مثله غريم الميت مع وفاء التركة بالدين و قيل : مطلقا و كان المناسب جعله قسما آخر حيث تحرى الاستقصاء هنا لأقسام الخيار بما لم يذكره غيره .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
و مثل غريم مفلّس است در اينكه خيار تفليس براى وى ثابت است غريم و طلبكار ميّت كه تركه و اموالش وافى به ديونش باشد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
برخى از فقهاء فرمودهاند : كه اگرچه اموال ميّت وافى به ديونش نباشد معذلك خيار تفليس براى طلبكارش ثابت است .
سپس مىفرماين :
مناسب اين بود كه مرحوم مصنف خيار غريم ميّت را قسم عليحده و جداگانهاى قرار مىداد و بدين وسيله خيارات به پانزده تا مىرسيد چه آنكه بناى مصنف در اين كتاب بر استقصاء و تفصيل است به نحوى كه غير او خيارات را به اين حد نشمرده است از اينرو اين امر مقتضى است كه خيار ياد شده را نيز از قسم اول ( يعنى خيار غريم مفلّس جدا ذكر نمايد .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 359
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥٩