تحقيق مؤلف و جواب از اشكال مرحوم شارح
مؤلف گويد :
مىتوان اشكالات سهگانه شارح را به بيان زير جواب داد :
اما اجاره : حقيقت اجاره مجرد تمليك در مقابل عوض نيست بلكه تمليك موقت بوقت است فلذا در تعريف آن گفتهاند تمليك منفعت معلوم بعوض معلوم در مدّت معلوم .
اما هبه معوضه : در جواب گوئيم اين عقد در واقع مركب از دو عقد هبه است و هركدام از عقدين در مقابل ديگرى است ولى در هيچكدام عوض نيست و شاهد بر اين مدعى اين است كه اگر يكدام از دو نفر بعد از هبه ديگرى هبه ننمود ، هبه واقع شده صحيح و قابل بهمزدن است ولى در بيع تا ما دامى كه هردو وظيفه خود را انجام ندهند اساسا بيع واقع نمىشود پس در نتيجه گوئيم هبه عوض ندارد و بقيد عوض خارج مىباشد .
اما صلح : گوئيم منشاء در صلح مسالمت و سازش است ولى در بيع تمليك است و بين ايندو فرق بسيار است .
متن :
فلا يكفي المعاطاة و هي إعطاء كل واحد من المتبايعين ما يريده من المال عوضا عما يأخذه من الآخر بإنفاقهما على ذلك به غير العقد المخصوص ، سواء في ذلك الجليل و الحقير ، على المشهور بين أصحابنا ، بل كاد يكون إجماعا .