تعريف بيع در اينجا عقد اجاره را نيز شامل مىشود زيرا اجاره عبارت است از تمليك منفعت عين و بديهى است تعبير ( الايجاب و القبول الدّالان على نقل الملك اه ) به لحاظ اعم بودن ملك از عين و منفعت شامل اجاره نيز مىباشد چنانچه اين تعريف هبه معوضه و صلح مشتمل بر نقل عين را نيز شامل مىشود پس تعريف طارد و مانع از اغيار نيست و اين از معايب حدود بشمار مىآيد .
قوله : فانّه ليس بيعا عند المصنف اه : در صلح بين ارباب فتاوى اختلاف است :
بعضى آن را از عقود برأسه و مستقل مىدانند و بعضى ديگر آن را مستقل ندانسته و مىگويند اگر متعلق آن نقل عين به عوض باشد به لحاظ افاده كردنش خاصيّت بيع را بيع است و در صورتى كه خاصيّت اجاره را افاده كند اجاره و بفرضيكه مفيد فوائد عقود ديگر باشد عنان همان عقود بر آن صادقست مرحوم مصنف از كسانيستكه صلح را بيع نميداند بلكه قائل بمستقل بودن آن است فلذا اشكال مزبور متوجه ايشان مىشود ولى كسانى كه آن را تابع مىدانند از اين ايراد بر حذر هستند .
تبصره : اينكه گفتيم اگر صلح خاصيت عقود را افاده كند همان عناوين بر او صادق است مثالش اين است :
اگر زيد و عمرو در عين خانهاى مثلا با هم نزاع داشتند و هركدام مدّعى تمام آن بودند اگر براى فيصله دادن نزاع قرار گذاشتند كه صلح كنند يعنى زيد خانه را بردارد و در قبال آن قيمت خانه را به عمرو بدهد در اينجا فائده صلح نقل عين است بعوض و اين خاصيّت بيع مىباشد و همچنين است امثله ديگر عقود .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 67
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٧