محقق و حاصل است .
قوله : و فى انسحابه : ضمير به [ حكم مذكور در روايت ] راجع بوده و كلمه [ انسحاب ] به معناى جارى بودن است .
قوله : فى الجملة : يعنى با قطع نظر از اينكه بيش از دو عبد و زائد بر آن محقق است يا نيست .
متن :
و كذا لو كان المبيع غير عبد كأمه فدفع إليه أمتين أو إماء ، و قطع في الدروس بثبوت الحكم هنا ، بل في انسحاب الحكم في أي عين كانت كثوب و كتاب ، إذا دفع إليه منه اثنين ، أو أكثر ، التردد ، من المشاركة فيما ظن كونه علة الحكم و بطلان القياس .
شرح فارسى :
مرحوم مصنف مىفرماين :
و همچنين در جريان حكم نسبت بمورديكه مبيع غير از عبد بوده مثل اينكه كنيز باشد به اين نحو كه بايع به مشترى دو كنيز يا بيشتر دهد تا حق خود را از ميان آنها انتخاب نمايد بلكه در جريان حكم مزبور نسبت به هرعين ديگرى كه بنح ياد شده مورد معامله واقع گردد مانند جامه و كتابى بفروشد و سپس دو يا بيشتر از آن را جهت انتخاب در اختيار مشترى قرار دهد محل تردد و اشكال است .
مرحوم شارح پس از اينكه در مورد كنيز مىفرماين مصنف ( ره ) در كتاب دروس بثبوت حكم در اينمورد قاطع شده چنين مرقوم فرموده :
دليل جريان حكم در تمام اين است كه كليه اين قبيل موارد در علّت مظنونه براى حكم با هم مشترك هستند و آن وجود بيشتر از مقدار حق است چه حق عبد يا كنيز باشد و چه غير ايندو .
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 381
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٨١