1 - صورت مسئله
صورت مسئله چنين است :
شخصى مانند عمرو به بنده زيد كه از آقايش ( يعنى زيد ) اجازه در تجارت دارد گفته از طرف من بندهاى آزاد نما و او را به جهت انجام مراسم حج از قبل من به حج گسيلدار ، لذا به اين منظور به بنده مأذون پولى داده .
و شخصى ديگر مثلا بكر به بنده مأذون جهت تجارت پولى داده .
حال بنده نامبرده پدر خود يا غير او را كه بنده بكر است خريده و آزاد نموده و او را به حج فرستاده حال بين سه نفر يعنى زيد و عمرو و بكر اختلاف و نزاع به اين شرح واقع شده :
زيد كه آقاى مأذون است مدعى است معامله مزبور با مال او بوده بنابراين عتق عبد آزاد شده چون بدون اجازهاش صورت گرفته باطل و در نتيجه بنده نامبرده مملوك او است .
و ارث عمرو مىگويند اين معامله با پول عمرو صورت گرفته ، بنابراين هم عتق صحيح است و هم حج .
بكر مدعى است كه بنده مأذون با پول من عبد مرا خريده از اينرو معامله فاسد است .
البته هيچيك شاهد بر مدعاى خود ندارند .