است و چون نفى استقحقا در ائى صحيح است كه مورد نفى صلاحيت براى استحقاق را داشته و بعللى از او نفى شده لاجرم كنيز بملاحظه عدم قابليتش براى اينمعنا اساسا از مورد روايت و مدلول آن خرج مىباشد و تها روايت نامبرده انصراف به زنان آزاده دارد كه مالك مهر مىتوانند بشوند و بواسطه ارتكاب فحشاء از ايشان سلب و نفى شده .
ب : نسبت [ مهر ] در اين حديث به [ بغى ] داده شده در حالى كه اگر مقصود از [ بغى ] معناهاى عامى باشد كه شامل كنيز نيز بشود با نسبت مذكور سازش ندارد چه آنكه استعمال مهر در زنان آزاده مصطلح است نه در كنيزان چه آنكه در ايشان بجاى مهر همان [ عقر ] را به كار مىبرند و مؤيّد و شاهدى نيز در دست است و آن اينكه فقط بزنان حرّه و آزاد لقب [ مهيرة ] را مىدهند .
متن :
و لو نقصت بالولادة ضمن نقصها مضافا إلى ما تقدم و لو ماتت ضمن القيمة .
شرح فارسى :
شارح ( ره ) مىفرماين :
اگر كنيز بواسطه وضع حمل ناقص و معيوب شد علاوه بر خسارات قبلى بر مشترى لازم است كه از عهده ضمان اين نقص نيز خارج شده و غرامتش را بپردازد چنانچه اگر وى در وقت وضع حمل فوت كرد تمام قيمتش را بايد بدهد .
قوله : ضمن نقصها : يعنى مشترى ضامن نقص وارد بر كنيز است .
متن :
و هل يضمن مع ما ذكر أرش البكارة لو كانت بكرا ، أم
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 319
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣١٩