مقصود از مستثنيات دين اموالى است كه داشتن آن موجب جواز مطالبه دائن و طلبكار نمىشود نظير : خانه ، اثاثيه منزل ، لباس قوت خود و عيالات ، مركبسوارى ، خادم و امثال اينها .
متن :
و لو تلف من المأخوذ شيء قبل تمكنه ففي ضمانه قولان
شرح فارسى :
شارح ( ره ) مىفرماين :
اگر از مال مورد تقاص قبل از اينكه مقاص آن را تملك كند مقدارى تلف شد در ضامن بودنش نسبت به مال تالف دو قول است :
1 - قول مرحوم شيخ طوسى كه مىفرمايد ضامن نيست .
2 - قول بضمان چنانچه مرحوم محقق و علامه احتمال آن را دادهاند .
متن :
و يكفي في التملك النية ، سواء كان بالقيمة ، أم بالمثل
شرح فارسى :
شارح ( ره ) مىفرماين :
در تملك مقاص مجرد نيّت كافى است اعم از اينكه تملكش در مقابل قيمت باشد و يا در قبال مثل .
مترجم گويد :
يعنى اعم از اينكه بعد از تملك به لحاظ قيمتى بودن متاع قيمت آن بذمه مقاص بيايد تا در مقابل مالى كه از بدهكار مىخواهد از قيمت به همان مقدار تقاص واقع شود يا مال مورد تقاص مثلى باشد و در نتيجه مثل آن بذمّه وى آمده و بعد از تقاص از آن بقيّهاش را به بدهكار بپردازد .
متن :
و في جواز المقاصة من الوديعة قولان ، و المروي العدم ، و
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 124
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٤