در حق قاضى تكاليف و وظايفى است كه ذيلا تشريح مىشود :
الف : بر قاضى واجب است بين متخاصمين رعايت تسويه را نموده و از چند جهت هردو را بديده تساوى نگرد :
1 - در سخن گفتن با هردو .
2 - در سلام نمودن بهردو .
شارح ( ره ) مىفرماين :
و نيز وقتى آنها بر او سلام كردند جواب هردو را رد كند .
3 - بهردو نظر كند و نيز غير اين امور از انواع اكرامات و احسانات شارح ( ره ) مىفرماين :
همچون اجازه داخل شدن به محكمه و براى ايشان ايستادن و آنها را در صدر مجلس نشاندن و با گشادهروئى با هردو برخورد كردن .
4 - بكلام هردو گوش فراداده و اگر از وى نسبت به هركدام عملى سر زد كه مقتضى عذرخواهى و پوزش طلبيدن است آن را نسبت بهردو و منصفانه عملى سازد .
شارح ( ره ) مىفرماين :
تسويه در اين چهار امر از نظر مشهور بين فقهاء است ولى مرحوم سلار و علامه در كتاب مختلف الشيعه فرمودهاند :
تسويه بين مخاصمين بر قاضى مستحب است نه واجب ، زيرا اصالة البرائة مقتضى عدم وجوب بوده و از آنطرف دليلى كه مستند قائلين بوجوب است ضعيف مىباشد .
قوله : و ردّه اذا سلّما : ضمير فاعلى در [ سلّما ] بمتخاصمين
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 51
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥١