بقاعده رياضى ثابت است كه عشر نصف عددى باضافه نصف عشر از نصف آن معادل با سه ربع عشر جميع است .
مثلا عدد بيست را در نظر مىگيريم و آن را نصف مىكنيم به دو ده تا تقسيم مىشود سپس عشر ده كه يك باشد با نصف عشر آن يعنى نيم جمع نموده حاصل يك ربع و نيم است كه سه ربع عشر بيست مىباشد زيرا عشر بيست دو و ربع دو نيم و حاصلضرب سه در نيم يك و نيم ميگردد .
( ) زيرا :
( ) سپس مىفرماين :
اگر گياه با هركدام از دو نحوه سيرآب شد ولى ندانستيم كداميك از نظر عدد و زمان يا نفع اغلب است در اينجا سه احتمال پيش ميآيد :
1 - بگوئيم فقط نصف عشر مجموع لازمست بعنوان زكات اخراج شود زيرا دوران بين اقل و اكثر غير ارتباطى است و در اين قبيل موارد چون شك در مقدار زيادى ، شكّ در تكليف است لاجرم مجراى برائت بوده و فقط اقلّ لازم است و بعبارت ديگر علم اجمالى به وجوب اخراج منحل
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 96
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٦