كتابت مطلق :
آنست كه در ضمن عقد مولا به بندهاش مىگويد تو را آزاد كردم به هر مقدارى كه از قيمت خود بپردازى ، پس اگر نصف قيمتش را به وى پرداخت نصفش و اگر ربع آن را دهد ربعش آزاد مىشود .
كتابت مشروط :
آنست كه آقا به بنده گفته تو را آزاد كردم مشروط به اين كه تمام قيمت خود را بپردازى ، پس اگر جزئى از قيمت وى باقيمانده باشد هيچ جزئى از وى آزاد نشود .
با توجّه به اين مقدّمه شارح ( ره ) مىفرماين :
عبدى كه مقدارى از آن آزاد شده مثل عبد مكاتب مطلق كه نصفش بواسطه پرداخت نصف قيمت رها شده است بايد در آن نصيب اگر واجد شرائط زكات بود زكات دهد .
مثلا اگر 80 گوسفند داشت چون نصف آن كه چهل تا بوده نصاب اوّل است و بدين وسيله واجد شرط مىباشد بايد نصف آنچه را كه احرار مىدهند او بدهد يعنى نصف قيمت يك گوسفند را بعنوان زكات اخراج كند .
مؤلف گويد :
دليل بر حكم مزبور رواياتى است كه در اين باب وارد شده از جمله صحيحه عبد اللّه بن سنان كه صاحب وسائل آن را در ج 6 ص 59 به اين شرح نقل نموده :
محمّد بن يعقوب ، از علىّ بن ابراهيم ، از پدرش ، از ابن ابى عمير از عبد اللّه بن سنان ، از ابى عبد اللّه عليه السّلام قال :
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 8
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨