براى طلا دو نصاب است :
اوّل : بيست دينار :
شارح ( ره ) مىفرماين :
هر دينارى يك مثقال شرعى و هر مثقال يك درهم و سه هفتم درهم است .
مؤلف گويد :
بنابراين از طريق حساب تناسب هر بيست دينارى معادل با 28 درهم و چهل هفتم يعنى تقريبا نيم درهم است .
مثقال 1 - دينار 1 مثقال 20 - دينار 20 درهم 1 3 / 7 - مثقال 1 پس از طريق تناسب گوئيم :
X
20 7 / 3 1 1 مثقال در اين تناسب چون يكطرفش مجهول است كه بجاى عدد مجهول از
) X (
استفاده كردهايم لذا قاعده اينست كه دو عدد وسط را در هم ضرب كرده و حاصلش را بر طرفى كه معلوم است بايد تقسيم نمود بنابر اين عدد ( 7 / 3 1 ) در ( 20 ) ضرب مىكنيم و حاصلش را بر ( 1 ) تقسيم مىنمائيم از اينرو براى ضرب ( 20 ) در ( 7 / 3 1 ) لازمست ابتداء عدد ( 7 / 3 1 ) را تجنيس كرده و به صورت كسر بدون عدد صحيح در بياوريم آنگاه عدد مجنّس را در ( 20 ) ضرب كنيم .
پس براى تجنيس ابتداء عدد صحيح يعنى ( 1 ) را در مخرج كسر