جغرافيائى با مدينه مساوى باشند همچون صحراى اسپانيا ، صحراى ليبى قسمت جنوب مصر و رود نيل و غيره .
ولى در مكّه معظّمه به لحاظ اينكه عرض آن از ميل اعظم مقدارى كمتر است و بتحرير تام بيست و يك درجه و چهل دقيقه مىباشد لاجرم سايه در اين شهر در عرض سال دو بار معدوم مىشود :
اوّل : در زمانى كه بيست و شش روز بانتهاء ميل اعظم خورشيد مانده باشد يعنى روز چهارم از برج جوزاء و به برج اهل فارس چهارم خرداد و روزهاى بعد وقت ظهر از سايه مقدار اندكى به طرف جنوب باقى مىماند .
دوّم : بيست و شش روز بعد از رسيدن خورشيد به نقطه انقلاب صيفى يعنى بميل اعظم كه روز بيست و ششم سرطان يا بيست و ششم تير ماه باشد يعنى پنجاه و دو روز بعد از مرتبه اوّل .
مؤلف گويد :
وجه اينكه مرحوم شارح فرمود [ تقريبا فى مدينة الرسول الخ ] اين است :
اهل هيئت عرض مدينه طيّبه را بيست و پنج درجه و هشت دقيقه ضبط نمودهاند و مطابق رصد الغ بيك عرض مدينه از ميل اعظم دو درجه اضافه است پس در حقيقت عرض مدينه با ميل اعظم مساوى نبوده و سايه در اول روز تابستان حقيقتا و دقيقا معدوم نمىشود ولى بالمسامحه و نظر تقريبى مىتوان آن را با ميل اعظم مساوى دانسته و بگوئيم سايه منعدم مىشود .
ولى مخفى نباشد كه اين توجيه ، وجيه نيست زيرا مقدار
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 57
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٧