آن شش برج فوقانى سه برجش در ميل صعودى بوده و سه برج ديگرش در سير نزولى چنانچه در شش برجى تحت الأرض نيز چنين است . شكل ( 12 ) خورشيد در اول بهار در برج حمل روى نقطه اعتدال شرقى و محاذى با دايره معدّل يا خط استواء است در اين روز تمام بلاد واقع روى كره روز و شب در آنها مساوى مىباشد مگر دو نقطه قطب ( عرض تسعين ) كه در آنجا مطلقا شب است بدون روز هرچه از ايّام سپرى مىشود خورشيد روزبروز به محاذى دايره فلك البروج به طرف شمال ميل پيدا مىكند تا جائى كه از دايره معدّل بطور محسوسى جدا مىشود در اين هنگام فاصلهاش با دايره معدّل را ميل گويند و آن را بوسيله دايره ميل مشخّص مىنمايند و اينحركت صعودى ادامه پيدا نموده تا اول برج سرطان يعنى ابتداء روز تابستان كه در اين وقت خورشيد به اوج برج سرطان يعنى ابتداء روز تابستان كه در اين وقت خورشيد به اوج ميل خود رسيده و فاصلهاش از معدّل به مقدار اقصا دورى فلك البروج از معدّل يا فاصله مدار رأس السّرطان تا معدّل است و قبلا گفتيم اين فاصله طبق اصحّ ارصاد يعنى رصد خاقان شهيد يا رصد الغ بيكى بيست و سه درجه و سى دقيقه و هفده ثانيه است و زمانى كه خورشيد به اين نقطه برسد مقدار ميلش از معدّل را ميل اعظم يا ميل كلّى گويند كه بواسطه دائره مارّه باقطاب اربعه مشخص مىشود و اين روز طولانىترين روزهاى سال و شبش كوتاهترين شبهاى سال است ، سپس از روز بعد ميل خورشيد نزولى مىشود تا سه ماه بعد از تمام شدن اين مدّت اوّلين روز پائيز يعنى ابتداء ميزان شمس روى نقطه اعتدال غربى و
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 44
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٤٤