15 - درجه : محيط دايره را به سيصد و شصت قسم متساوى تقسيم نموده و هرقسمتى را درجه ناميدهاند و هردرجه را به شصت قسم تقسيم كرده و هرقسمى را دقيقه گفتهاند چنانچه هردقيقه را به شصت قسم كرده و اسم هرقسمى را ثانيه گفتهاند .
16 - كره : جسمى است كه از احاطه سطحى دائره شكل بر آن حاصل شود بطورى كه اگر در وسط آن نقطهاى فرض كنيم و از آن نقطه خطوط مستقيم به محيط آن جسم وصل كنيم همه با هم مساوى باشند نظير توپ .
17 - قطبين : دو نقطه فوق و تحت كره كه فاصله آنها با مركز 90 درجه است قطبين كره نامند .
18 - محور : خط مستقيمى است كه دو قطب كره را به هم وصل كند .
19 - مدار و عظيمه : هركرهاى كه بر نفس خود حركت كند ( يعنى دور محور خود بچرخد ) اگر نقطهاى روى آن فرض كنيم كه از گردش كره نقطه مزبور دايرهاى روى سطح كره حادث كند در صورتى كه دائره حادث كره را به دو نيمه مساوى تقسيم كند به آن عظيمه و منطقه ( بكسر ميم و طاء ) گويند و در غير اين صورت آن را صغيره و مدار نامند .
دوائر عظيمهاى كه در هيئت از آن صحبت مىنمايند و در دو مبحث وقت و قبله مورد حاجت هستند دهتا است بشرح ذيل :
دائره معدّل النّهار - دائره فلك البروج - دائره مارّه باقطاب اربعه - دائره عرض - دائره ميل - دايره افق - دائره نصف النّهار - دائره اوّل السّموت ( دائره مشرق و مغرب ) - دائره
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس) — صفحة 35
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٥