تخطي إلى المحتوى الرئيسي

المباحث الأصولية (فارسى) — صفحة 99

مساهمون:

ص٩٩

تنبيه فرق قطع طريقي با قطع موضوعي

همانطورى كه گفته شد ، حجّيت قطع طريقي عقلي وذاتي است وقابل جعل يا سلب نيست ، ولى قطع موضوعي جعلى مىباشد ، باينمعنا كه شارع مقدّس قطعي را موضوع قرار مىدهد كه در شخص خاص يا زمان خاص يا از راه مخصوص حاصل شده باشد ، چنانچه در مبحث قضاء قطع قاضى مجتهد را ملاك حكم قرار داده يا در باب تقليد قطع مفتى در صورتي كه از طرق معهود ومتعارف حاصل شده باشد را مناط تقليد دانسته نه قطع وعلمي را كه از راه علوم غريبه همچون رمل وجفر بدست آمده باشد وأمثال اينگونه موارد كه در أبواب فقه بسيار وفراوان مىباشند .

فرق ديگر

فرق ديگر بين ايندو قطع آنستكه : قطع طريقي وقتي مفقود شد ، امارات وأصول بجاى آن قرار مىگيرند ، ولى قطع موضوعي اينطور نيست ، بلكه بدليل آن مىبايد نظر كرد ، اگر دليل ، قطع را بعنوان طريق ملاحظه كرده واز هر راه ودر هركس ودر هر زمان كه حاصل شود موضوع حكم دانسته باشد البتّه حكمش مانند قطع طريقي محض است واگر در آن تصرّف نموده ودر صورت خاص واز شخص معيّنى اگر حاصل شد موضوع قرار داده بنحوى كه مطلوبيّت قطع احراز گردد بديهي است بعد از فقدان آن چيز ديگرى جاى آنرا نمىگيرد ، بنابراين ، اگر شارع اينطور فرموده باشد : بول نجس است .