باب ( مطلق ومقيّد )
بحث اوّل [ تعريف مطلق ]
تعريف مطلق : مطلق عبارتست از آنكه دلالت كند بر معنائى كه در جنس خود شيوع داشته باشد مانند : رجل در مثال : أكرم رجلا .
تعريف مقيّد : مقيّد آنستكه ، برخلاف مطلق شيوع در جنس خود نداشته باشد ، مانند : رجل عادل در مثال : أكرم رجلا عادلا .
بحث دوّم ألفاظ مطلق
براي مطلق الفاظى وضع شده نظير اسم جنس همچون : رجل .
وعلم جنس مانند : اسامة .
ونيز مثل نكره در سياق اثبات مانند : جاء أحد .
تنبيه
اخذ باطلاق متوقّف است به سه مقدّمه :
1 - متكلّم در مقام بيان تمام مرادش باشد نه اهمال واجمال .
2 - قرينه بر تعيين فرد وجود نداشته باشد .
3 - قدر متيقّن در مقام تخاطب موجود نباشد .
بعد از تحقّق اين سه مقدّمه اگر كلامي مطلق وارد شد ، ميتوان باطلاقش اخذ نمود واين اطلاق را در مقابل اطلاقى قرار ميدهند كه توسعه وشمولش مستند به وضع باشد واصطلاحا از آن به عموم تعبير مىكنند .