3 - مقدّمه وجود ومقّدمه صحّت ومقدّمه وجوب ومقدّمه علم
مقدّمه بلحاظ كيفيّت ونحوه توقّف ذو المقدّمه بر آن چهار قسم است :
1 - مقدّمه وجود .
2 - مقدّمه صحّت .
3 - مقدّمه وجوب .
4 - مقدّمه علم .
مقدّمه وجود : آنستكه ، وجود ذو المقدّمه موقوف بر آن باشد ، مانند :
طىّ طريق نسبت به رسيدن به مقصد يا نظير اجزاء نسبت به كلّ .
مقدّمه صحّت : آنستكه ، صحّت ذو المقدّمه وابسته بآن باشد مانند :
وضوء نسبت به نماز .
مقدّمه وجوب : آنستكه ، وجوب ذو المقدّمه مرتبط بآن باشد مانند :
استطاعت نسبت به وجوب حجّ .
مقدّمه علم : آنستكه ، علم به تحقّق ذو المقدّمه يا علم به امتثال ذو المقدّمه موقوف بآن باشد ، مانند :
خواندن نماز به چهار جانب نسبت به نماز بطرف قبله .
از ميان اين چهار قسم تنها مقدّمه وجود محلّ نزاع است وآن سه مقدّمه ديگر داخل در حريم بحث نيستند :
امّا خروج مقدّمه الوجوب از محلّ نزاع : جهتش اينستكه ، وقتي فرض نموديم مقدّمة الوجوب آنستكه ، پس از تحقّقش ذو المقدّمه واجب مىگردد ، ديگر معنا ندارد پس از واجب شدن ذو المقدّمه در وجوب مقدّمه بحث ونزاع كنيم ، زيرا قائل شدن بوجوب آن در اين هنگام بلحاظ تحصيل حاصل بودن مستحيل مىباشد ، از اينرو جائى براي اين بحث نيست كه بگوئيم :