3 - از هردو اجتناب واجب باشد وآن در جائى است كه علم اجمالي بعد از علم بملاقات حاصل گردد ، چه آنكه در اينصورت علم اجمالي داريم به نجاست ملاقى وملاقى ويا نجاست شيئى ديگر پس أطراف شبهه سه فرد در عرض هم مىباشند .
مقام دوّم دوران امر بين أقل وأكثر
أقل وأكثر بر دو گونه است :
1 - أقل وأكثر ارتباطي .
2 - أقل وأكثر غيرارتباطى .
أقل وأكثر ارتباطي همچون دوران امر بين اينكه نماز بدون سلام واجب بوده يا با آن واجب است بنحوى كه اگر سلام واجب باشد ومكلّف آنرا نياورد هرچه را كه آورده باشد ، بىفائده است ، يعنى أصلا امتثالى از أو صورت نگرفته .
أقل وأكثر غيرارتباطى مثل دوران امر بين قصر واتمام .
البتّه چون مرجع اينقسم از أقل وأكثر به دوران امر بين متباينين است ، لاجرم از آن بطور مستقل بحث نمىكنيم بلكه هرچه در متباينين گفتيم در اينجا نيز جارى مىباشد .
امّا أقل وأكثر ارتباطي : در حكم آن بين اصوليّون اختلاف است وحقّ از نظر ما اينستكه نسبت بأكثر برائت جارى ميشود ، زيرا أقل معلوم تفصيلي بوده ونسبت بمقدار أكثر شك بدوي است كه مجراى برائت مىباشد .
تنبيهات
1 - در موردى كه امر دائر است بين اينكه عمل مشروط به شيئى بوده يا مطلق ميباشد يا دوران بين مطلوبيّت خاص وعام فرض شود ، نظير دوران بين