يعنى : آيا شما بهترين كسانيكه بر مركبهاى راهوار سوار مىشوند نيستيد ونيز بخشندهترين مردمان از حيث كف دست نمىباشيد .
مدح مىباشد بلكه برخى گفتهاند اين بيت عالىترين اشعارى است كه عرب در مدح ديگرى سروده است درحاليكه اگر همزه در آن بمعناى استفهام حقيقي باشد أصلا مدح نبوده چه رسد باينكه عالىترين مراتب مدح محسوب شود .
شرح
قوله : وهذه تقتضى انّ ما بعدها : ضميرهاى مؤنث به همزهاى كه بمعناى انكار ابطالى است راجع مىباشند .
قوله : وانّ مدعيه : يعنى مدّعى وقوع ما بعد .
قوله : افاصفاكم ربّكم الخ : آية ( 40 ) از سوره اسراء .
تجزيه وتركيب
همزه : حرف استفهام ، غير عامل ، مبنى .
فاء : حرف عاطف .
اصفى : فعل ماضي ، مفرد ، مذكر ، غائب ، از باب افعال ، معلوم ، متعدي .
كم : ضمير متصل ، منصوب ، مفعول براي « اصفى » .
ربّكم : مضاف ومضافاليه ، فاعل براي « اصفاكم » .
باء : بمعناى سببيت ، حرف جار ، عامل ، مبنى .
البنين : مجرور به « باء » ، متعلق به « اصفاكم » ، ظرف لغو .
واو : عاطفه .
اتّخذ : فعل ، ماضي ، مفرد ، مذكر ، غائب ، از باب افتعال ، متعدي وضمير مستتر در آن فاعلش مىباشد .
من : حرف جارّ ، عامل ، مبنى .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 72
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٢