تخطي إلى المحتوى الرئيسي

الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 68

مساهمون:

ص٦٨
« ليت شعري » ونحوهن . والضابط أنها الهمزة الداخلة على جملة يصح حلول المصدر محلها نحو ( سواء عليهم استغفرت لهم أم لم تستغفر لهم ) ونحو « ما أبالي أقمت أم قعدت » ألا ترى أنه يصح : سواء عليهم الاستغفار وعدمه ، وما أبالي بقيامك وعدمه . ترجمه :

فصل در بيان خروج همزه از استفهام وآمدنش براي معاني ديگر

مصنّف گويد : گاهى همزه از استفهام حقيقي خارج شده وبمعناى ديگر مىآيد اينمعانى هشت‌تا بوده كه ذيلا بيان مىشوند :

معناى اوّل تسويه

معناى اوّل تسويه است ، بسا برخى پنداشته‌اند مقصود از همزه تسويه ، همزه‌اى است كه بعد از كلمه « سواء » واقع ميشود ولى اينطور نيست بلكه همزه تسويه همانطورى كه بعد از سواء قرار مىگيرد پس از كلمات : ما أبالي وما ادرى وليت شعري ونظير اينها نيز واقع ميشود وقاعده كلّى وميزان در تشخيص همزه تسويه آنستكه بر سر جمله‌اى در مىآيد كه حلول مصدر وقرار گرفتن آن بجايش صحيح باشد مانند : سواء عليهم استغفرت لهم أم لم تستغفر لهم ( مساوى است طلب آمرزش بر ايشان نموده يا طلب آمرزش نكنى ) . ونظير : ما أبالي أقمت أم قعدت ( باكى نيست بايستى يا بنشينى ) . در آية اوّل صحيح است بگوئيم : سواء عليهم الاستغفار وعدمه . ودر مثال دوّم مىتوان گفت : وما أبالي بقيامك وعدمه .