تجزيه وتركيب
أ : از ادات استفهام .
فاء : عاطفه .
ما : از حروف مشبهة بليس .
نحن : اسم « ماء » .
بميتين : باء زائده و « ميتين » خبر براي « ما » .
قوله : ويضعّف قولهم ما فيه : قولهم مفعول مقدم است براي « يضعّف » وكلمه « ما » فاعل آنست وضمير در « فيه » به قولهم راجع است .
قوله : وانّه غير مطرّد : ضمير در « انّه » به قولهم راجع است .
قوله : امّا الاوّل : يعنى اينكه در قول زمخشري وجماعت تكلّف است .
قوله : انّه أسهل منه : ضمير در « انّه » به تقديم بعض المعطوف ودر « منه » به حذف راجع است .
قوله : لآن المتجوّز فيه على قولهم : يعنى قول سيبويه وجمهور .
قوله : اقلّ لفظا : چون بنابر قول سيبويه حذفى در بين نبوده تنها مجاز بخاطر وقوع همزه در غير موضعش مىباشد بخلاف رأى زمخشري كه طبق آن جملهاى محذوف بوده قهرا بملاحظة آن ألفاظ كلام بيشتر مىباشند .
قوله : مع انّ في هذا التجوّز : يعنى تجوّز بقول سيبويه .
قوله : وامّا الثاني : يعنى غير مطرّد بودن حذف نسبت بتمام مواضع .
قوله : فلانّه غير ممكن : ضمير در « فلانّه » به حذف راجع است .
قوله : أفمن هو قائم على كلّ نفس الخ : آية ( 33 ) از سوره رعد .
تجزيه وتركيب
همزه : حرف استفهام ، غير عامل ، مبنى .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 65
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٥