مىبايد بر عاطف مقدّم شود رأى سيبويه وجمهور از أدباء است ولى جماعتى از نحاة كه در رأس ايشان زمخشري است با اين نظريه مخالفت نمودهاند ، اين گروه پنداشتهاند كه همزه در اينگونه مواضع بجاى خود بوده واز آن تخلّف نكرده وعطف بر جملهاى است كه بين همزه وعاطف مقدّر مىباشد لذا معتقدند كه تقدير در « أفلم يسيروا » و « افنضرب عنكم الذكر صفحا » و « افان مات أو قتل انقلبتم » و « أفما نحن بميّتين » چنين است :
أمكثوا فلم يسيروا في الأرض ( آيا متوقّف كردند پس سير ننمودهاند ) .
در اينمثال كلمه « فاء » جمله « لم يسيروا » را به « مكثوا » كه بعد از همزه واقع شده عطف نموده است .
أنهملكم فنضرب عنكم الذّكر صفى ( آيا وامىگذاريم شما را پس از متذكّر ساختن شما بقرآن بخاطر ستمى كه بر خويش مىكنيد صرفنظر مىكنيم ) .
در اين مثال لفظ « فاء » جمله « نضرب الخ » را به « نهملكم » مقدّر عطف نموده وهمزه بر سر جمله معطوف عليه درآمده است .
أتؤمنون به في حياته فان مات أو قتل انقلبتم ( آيا بآن حضرت در زمان حياتش ايمان آورده پس اگر رحلت نمود يا كشته گرديد برمىگرديد ) .
در اينمثال لفظ « فاء » جمله « ان مات الخ » را به تؤمنون به في حياته » كه همزه استفهام بر سرش درآمده ومقدّر مىباشد عطف نموده است .
أنحن مخلّدون فما نحن بميّتين ( آيا ما جاودانه بوده پس مرگى بر ايمان نيست ) .
در اينمثال كلمه « فاء » جمله « نحن بميّتين » را بر جمله مقدّر كه همزه استفهام بر سرش داخل شده عطف نموده است .
تضعيف رأى زمخشري وجماعت نحاة
مصنّف مىگويد :
رأى زمخشري وجماعت ضعيف است ووجه ضعف آن دو امر مىباشد :