قوله : أفمن كان على بيّنة الخ : آية ( 14 ) از سوره محمّد صلّى اللّه عليه وآله وسلّم .
تجزيه وتركيب
أ : از ادات استثناء .
فاء : حرف عاطف .
من : موصوله ، مبتداء .
كان : از افعال ناقصه وضمير مستتر در آن اسمش مىباشد .
على : حرف جارّ .
بيّنة : مجرور به « على » ، خبر براي « كان » وجمله « كان » با اسم وخبرش صله وعائد است براي « من » .
من : حرف جارّ .
ربّه : مضاف ومضافاليه ، مجرور به « من » متعلّق به « بيّنة » .
كاف : حرف جارّ بمعناى تشبيه .
من : موصوله ، مجرور به « كاف » متعلّق باستقرّ ، خبر براي « من كان » .
زيّن : ماضي مجهول .
له : جار ومجرور ، متعلّق به « زين » .
سوء : مضاف ، نائب فاعل براي « زيّن » .
عمله : مضاف ومضافاليه ومضاف ، مضافاليه است براي « سوء » .
متن : والألف أصل أدوات الاستفهام ، ولهذا خصت بأحكام :
أحدها : جواز حذفها ، سواء تقدمت على « أم » كقول عمر بن أبي ربيعة :
بدا لي منها معصم حين جمّرت * وكف خضيب زينت ببنان
فواللّه ما أدري وإن كنت داريا * بسبع رمين الجمر أم بثمان ؟