إذ كان ردّ ما لم تلفظ به إنما يكون بالكلام التام ؛ فلهذا قال : « إن أهلي جيرة - البيت » و « وما كنت مذ أبصرتني - البيت » .
ترجمه :
[ مسئله نحوى در امّ متّصله ]
مسئله نحوى
أم متّصلهاى كه جواب ميخواهد بايد جوابش به تعيين وتشخيص مستفهمعنه باشد چه آنكه سؤال از تعيين مىباشد ، بنابراين وقتي گفته شد :
أزيد عندك أم عمرو ( آيا زيد نزد تو است يا عمرو ) .
در جواب گفته ميشود زيد يا گفته ميشود : عمرو .
وهرگز لفظ « لا » يا « نعم » را نبايد آورد .
سؤال
اگر در مقام انتقاد بآنچه گفتيم كسى بگويد :
ذو الرّمه در ابياتى كه سروده جواب « أم » را با « لا » آورده پس چطور گفتيد آوردن « لا » در جواب « أم » غلط است .
ابيات ذو الرّمه عبارتند از :
تقول عجوز مدرجى متروحا * على بابها من عند أهلي وغاديا
أذو زوجة بالمصر ، أم ذو خصومة * أراك لها بالبصرة العام ثاويا ؟
فقلت لها : لا ان أهلي جيرة * لا كثبة الدّهنا جميعا وماليا
وما كنت مذ أبصرتني في خصومة * أراجع فيها يا بتة القوم قاضيا
يعنى : مىگويد پيرزنى كه راه رفتن من در وقت صبح وعصر از نزد أهل خود بر در خانه أو است كه آيا تو صاحب زن هستى در اين شهر يا خصومت ميورزى يا كسيكه مىبينيم تو را بجهت خاطرش در بصره يكسال توقف مىنمائى .