فاء : جواب براي « ان » .
انّ : از حروف مشبهة بالفعل .
قومي : مضاف ومضافاليه ، اسم براي « ان » .
لم : حرف جازم .
تأكلهم : فعل ومفعول ، مضارع ، مفرد ، مؤنث ، غائب ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر ، متعدي ، معلوم .
الضّبع : فاعل براي « تأكلهم » .
قوله : امّا أقمت وامّا أنت مرتحلا الخ :
تجزيه وتركيب
اما : مركّب است از « ان » شرطية و « ماء زائده » .
أقمت : فعل ماضي ، مفرد ، مذكر ، مخاطب ، ثلاثي مزيد ، از باب افعال متعدي ، معلوم ، فعل شرط ، محلّا مجزوم .
واو : عاطفه .
امّا : مركّب است از « ان شرطية » و « ماء زائده » .
أنت : اسم است براي « كان » محذوف .
مرتحلا : خبر است براي « كان » محذوف .
فاء : جواب براي « ان » .
اللّه : مبتدأ .
يكلا : فعل مضارع ، مفرد ، مذكر ، غائب ، خبر براي « اللّه » وضمير فاعلى در آن مستتر است كه رابط خبر به مبتدأ مىباشد .
ما : موصوله ، مفعول براي « يكلأ » .
تأتى : فعل مضارع ، مفرد ، مذكر ، مخاطب ، ثلاثي مجرّد ، از باب ضرب ، يضرب ، متعدي ومفعولش كه ضمير عائد به « ما » است حذف شده ، صله براي « ما » .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 240
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٤٠