اينطور پنداشته كه بدليّت از « ها » در « به » صحيح نيست زيرا مبدلمنه در حكم ساقط است در نتيجة لازم مىآيد كه صله موصول بدون عائد باقي بماند درحاليكه اينمعنا جايز نيست .
مصنّف مىگويد :
عائد در لفظ موجود بوده وبأحسن والعيان مشاهده ميشود پس مانعى از بدليّت در بين نمىباشد .
شرح
قوله : وفي شرح الجمل : كتاب « الجمل » تأليف وتصنيف ابن عصفور مىباشد وآن كتابي است كه در علم نحو نوشته شده .
قوله : لابن عصفور : وى عبارتست از أبو القاسم عبد الرحمن بن إسحاق زجاجى .
قوله : ما قلت لهم الّا ما امرتني به الخ : آية ( 117 ) از سوره مائده .
تجزيه وتركيب
ما : نافيه ، غير عامل ، مبنى .
قلت : فعل ماضي ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مجرد ، از باب نصر ، ينصر ، متعدي ، معلوم ، ضمير متّصل مرفوع فاعل آن مىباشد ومفعولش كه « شيئا » است حذف شده .
لهم : جار ومجرور ، متعلق به « قلت » ، ظرف لغو .
الّا : از ادات استثناء .
ما : موصوله ، مستثناء مفرّغ .
امرتني : فعل ماضي ، صيغه مفرد ، مذكر ، حاضر وتاء خطاب فاعلش وياء مفعولش مىباشد .
به : جار ومجرور ، متعلق به « امرتني » .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 215
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢١٥