هذا : اسم اشاره ، مفرد ، مذكر ، معرفه ، مبنى ، اسم براي « كان » .
القرآن : مشاراليه « هذا » .
ان : حرف ناصب ، عامل ، مبنى .
يفترى : فعل مضارع ، صيغه مفرد ، مذكر ، غائب از ثلاثي مزيد ، باب افتعال ، مجهول وضمير مستتر در آن نائب فاعلش ميباشد ، منصوب به « ان » خبر براي « كان » .
قوله : يقولون نخشى ان تصيبنا دائرة : آية ( 52 ) از سوره مائده .
تجزيه وتركيب
يقولون : فعل مضارع ، صيغه جمع ، مذكر ، غائب از ثلاثي مجرّد باب نصر ، ينصر متعدي ، معلوم ، ضمير جمع فاعل آن مىباشد ، معرب .
نخشى : فعل مضارع ، صيغه متكلم مع الغير از ثلاثي مجرد باب علم ، يعلم ، لازم معلوم ، معرب وضمير « نحن » در آن مستتر است باستتار وجوبي وفاعلش مىباشد واين جمله فعليه مفعول يعنى مقول است براي « يقولون » .
ان : حرف ناصب ، عامل ، مبنى .
تصيبنا : فعل مضارع وضمير « نا » ضمير متصل منصوبى است كه مفعولش مىباشد ، منصوب به « ان » در تأويل مصدر بوده ومصدر مجرور است به حرف جارّ محذوف وتقدير : نخشى من إصابة دائرة مىباشد .
دائرة : فاعل است براي « تصيبنا » .
قوله : فأردت ان أعيبها : آية ( 79 ) از سوره كهف .
تجزيه وتركيب
أردت : فعل ماضي ، صيغه متكلم وحده ، ثلاثي مزيد از باب افعال ، متعدي ، معلوم ، ضمير « ت » ضمير متصل مرفوع وفاعل آن مىباشد .
ان : حرف ناصب ، عامل ، مبنى .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 182
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٢