است كه موجب حصول عار وننگ مىباشند .
اين بيت اگر محمول بر اقامه سبب مقام مسبب باشد تقديرش ان يفتخروا بسبب قتلك بوده واگر بر معناى تبيّن حمل گردد معنا ان يتبيّن انّهم قتلوك مىباشد .
شرح
قوله : فزعم قطرب : اسم وى محمّد بن مستنير ولقب وى همين نام يعنى قطرب است أو از شاگردان سيبويه بوده ولقب مزبور را از طرف أستاذ اتخاذ كرده است .
قوله : انّها قد تكون بمعنى قد : ضمير در « انّها » به « ان » راجع است .
قوله : ان نفعت الذكرى : آية ( 9 ) از سوره أعلى .
تجزيه وتركيب
ان : بمعناى « قد » .
نفعت : فعل ماضي ، مفرد ، مؤنث ، غائب ، ثلاثي مجرد ، از باب منع ، يمنع ، لازم ، معلوم .
الذكرى : فاعل براي « نفعت » .
قوله : انّها تكون بمعنى إذ : ضمير در « انّها » به « ان » راجع است .
قوله : وجعلوا منه : ضمير در « منه » به كون « ان » بمعنى إذ راجع است .
قوله : واتّقوا اللّه ان كنتم مؤمنين : آية ( 57 ) از سوره مائده .
تجزيه وتركيب
اتقوا : فعل امر ، جمع ، مذكر ، حاضر ، ثلاثي مزيد ، از باب افتعال ، متعدي وضمير جمع فاعل آن است .
اللّه : مفعول براي « اتّقوا » .
ان : حرف شرط .
الكلام الغني (شرح فارسى بر باب اول مغنى) (فارسى) — صفحة 165
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٦٥