وما أحد من أهل الكتاب الّا ليومنن به بوده پس مبتدأ يعنى « أحد » حذف شده وصفتش يعنى « من أهل الكتاب » باقي مانده است وهمانطورى كه ملاحظه ميشود بر سر جمله اسميه درآمده .
ومثل همين آية است فرموده ديگر حقتعالى :
وان منكم الّا واردها ( نيست احدى از شما مگر آنكه در جهنم وارد مىشود ) .
شاهد در « ان » است كه معناى ماء نافيه بوده وبعد از آن مبتدأ حذف شده وخبرش باقي مانده است وتقدير آن وما أحد منكم الّا واردها مىباشد وهمانطورى كه مىبينيم كلمه « ان » بر سر جمله اسميه داخل شده .
سپس مصنّف گويد :
وبر جمله فعليه نيز داخل مىشود مانند :
ان أردنا الّا الحسنى ( ما اراده نمىكنيم مگر امر نيك را ) .
شاهد در « ان » است كه نافيه بوده وبر سر جمله فعليه داخل شده .
ومثل :
ان يدعون من دونه الّا إناثا ( نمىخوانند غير خدا مگر جماد را ) .
شاهد در « ان » بوده كه بمعناى نفى مىباشد وبر سر جمله فعليه درآمده .
ونظير :
وتظنّون ان لبثتم الّا قليلا ( گمان مىكنيد درنگ نمىنمائيد مگر اندكى ) .
شاهد در « ان » بوده كه بمعناى ما نافيه مىباشد وبر سر جمله فعليه درآمده .
ومثل :
ان يقولون الا كذبا ( نمىگويند مگر دروغ ) .
شاهد در « ان » بوده كه بمعناى نفى مىباشد وبر سر جمله فعليه درآمده است .
رأى برخى از أدباء ومردود بودنش
برخى از أدباء گفتهاند :
بعد از ان نافيه يا كلمه « الّا » واقع ميشود همچون آيات مذكوره ويا « لمّا » مشدّده