ليفعل زيد ( زيد السّاعه و در زمان حال انجام مىدهد ) .
و پارهاى از كلمات مىباشند كه وقتى با آن همراه شده معنايش را به زمان آينده اختصاص مىدهند همچون دو كلمه « سين » و « سوف » چنانچه مىگويند :
سيضرب و سوف يضرب ( به زودى مىزند ) .
فرق بين سين و سوف آنست كه « سين » معناى مضارع را بآينده نزديك اختصاص مىدهد ولى « سوف » معنايش را اختصاص بآينده نسبتا دور تر مىدهد از اينرو در ترجمه « سيضرب » مىگوئيم يعنى به زودى زود مىزند ولى در ترجمه « سوف يضرب » مىگوئيم يعنى به زودى خواهد زد .
و هى الهمزة و النّون الى آخر : ضمير « هى » به زوائد اربع برمىگردد .
و تجمعها انيت او اتين الى آخر : ضمير مؤنّث در « تجمعها » به زوائد اربع برمىگردد .
و النّون له : ضمير در « له » به متكلّم برمىگردد .
اذا كان معه غيره : ضميرهاى در « معه » و « غيره » به متكلّم عود مىكنند .
مذكّرا كان او مؤنّثا : ضمير در « كان » به مخاطب برمىگردد .
و لمثنّاها : ضمير مؤنّث به غائبه برمىگردد .
و هذا يصلح للحال و الاستقبال : مشار اليه « هذا » مضارع مىباشد .
و يسمّى مستقبلا : كلمه « مستقبل » بكسر باء بوده و با فتحه خواندنش غلط مشهور مىباشد .
فاذا ادخلت عليه السّين : ضمير در « عليه » به مضارع برمىگردد .
اختصّ به زمان الاستقبال : ضمير در « اختصّ » به مضارع برمىگردد .
و اذا ادخلت عليه اللّام المفتوحة : ضمير در « عليه » به مضارع برمىگردد .
الكلام اللطيف في شرح التصريف (فارسى) — صفحة 36
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٣٦