اسم منقوص : عبارتست از اسمى كه آخرين حرفش ياء ما قبل مكسور باشد مانند : قاضى و واقي .
و در وجه تسميه اين اسم بمنقوص دو وجه محتمل است .
1 - آنكه هر كلمهاى كه آخرين حرفش از حروف علّه باشد آن را ناقص يا منقوص خوانده و ياء هم چون يكى از اين حروف است و در آخر اينكلمه واقع هست پس موسوم به اين اسم شده است .
2 - آنكه چون تمام حركات را قبول نميكند بلكه فقط فتحه را مىپذيرد پس در پذيرش حركات ناقص است از اينجهت اين اسم را براى آن قرار دادهاند .
صحيح الآخر : عبارتست از اسمى كه حرف آخرش هيچكدام از آن سه حرف مذكور نباشد مانند : حسن ، دلو ، ظبى .
تمرين
در روايات ذيل كه از حضرات معصومين عليهم السّلام نقل شده است اسماء ممدود و منقوص مقصور و صحيح الآخر را تعيين كنيد ؟
1 - از حضرت نبىّ اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم :
اربع من سنن المرسلين :
العطر و النّساء و السّواك و الحنّاء .
( چهار چيز از آداب پيغمبران است ) :
استعمال عطر ، آميزش با زنان ، مسواك كردن ، خضاب نمودن با حناء ) .
2 - از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام :
الدّنيا تغرّ و تضرّ و تمرّ .
( دنيا فريب ميدهد و زيان مىرساند و ميگذرد ) .
اساس الصرف (مشتمل بر امهات مسائل علم صرف) (فارسى) — صفحة 68
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٨