1 - فاعل : اسم فاعل است براى فعل ثلاثى مجرّديكه بر وزن فعل باشد چه لازم و چه متعدّى مانند : قائم « ايستاده » كه اسم فاعلست از قام « فعل لازم » و مانند : مانع « منعكننده » كه اسم فاعل است از منع « فعل متعدّى » و نيز فعليكه متعدى و عين الفعلش مكسور باشد مانند : عالم « دانا » كه اسم فاعل است از علم .
2 - افعل : اسم فاعل است براى فعل ثلاثى مجرّديكه بر رنگ يا عيب دلالت كند مانند : احمر « سرخ » و اخضر « سبز » و اعرج « لنگ » و احول « دو بين » .
3 - فعلان : اسم فاعلست براى فعل ثلاثى مجرّديكه بر امور وجدانى دلالت كند چون سيرى و گرسنگى مثل شعبان « سير » و جوعان « گرسنه » و عطشان « تشنه و ريّان « سيرآب » .
صرف صيغ اسم فاعل
اسم فاعل بلكه كليّه اسماء مشتقّه كه قابل صرف هستند داراى شش صيغه مىباشند سه صيغه مختص بمذكّر و سه صيغه ديگر اختصاص بمؤنث دارد بشرح زير :
سه صيغه مذكّر / / / / سه صيغه مؤنث
كاتب / يكمرد نويسنده / مفرد / كاتبة / يكزن نويسنده
كاتبان / دو مرد نويسنده / تثنيه / كاتبتان / دو زن نويسنده
كاتبون / مردان نويسنده / جمع / كاتبات / زنان نويسنده