كُلِّ دَاءٍ » . « 1 »
اين آب همواره نزد مردم مكه قِداسَت و اهميت فراوانى داشته است . آنان مردگان خود را با آب زمزم غسل مىدادند و خود مقيد به استفاده و نوشيدن از آن بودند .
پيامبر صلى الله عليه و آله بيشتر از آب زمزم مىنوشيدند و در هر جا كه بودند ، از اصحاب مىخواستند آن را براى آشاميدن و وضو ساختن ايشان فراهم آورند . « 2 » آن حضرت زمزم را از چشمههاى بهشت و از آيات خداوندى در حرم اللَّه و بهترين آب روى زمين دانستهاند . « 3 »
چاه زمزم در سالهاى 822 ق . و 1383 ق . تعمير و توسعه يافت . اكنون دهانهء آن 5 / 1 متر ، عمق آن سى متر و فاصلهاش تا كعبه 21 متر است . متوسط مصرف آب زمزم به وسيلهء زائران بيت اللَّه ، حدود ده هزار متر مكعب در روز و 765 متر مكعب در ساعت ؛ يعنى 29600 ليتر است . در دوران سعودى به سال 1388 ق . قبّهاى كه بر فراز چاه زمزم بود ، خراب و بناى جديدى در زير زمين ساختند كه در آنجا از آب چاه استفاده مىكردند . اكنون براى استفادهء بيشتر از مطاف ، آن مدخل را پر ساخته و در اطراف صحن مسجدالحرام بهوسيلهء لولهكشى ، آب را به شيرها هدايت كردهاند تا زائران از آنها بنوشند و لذا دايرهء مطاف وسيعتر گشته است .
14 - صفا و مروه ( مَسْعى ) و حوادث تاريخى آن
إِنَّ الصَّفا وَ الْمَرْوَةَ مِنْ شَعائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما وَ مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ . « 4 »
گفتهاند هنگامى كه حضرت آدم صفىّاللَّه عليه السلام از بهشت رانده شد ، نخست بر كوهى كنار بيتاللَّه الحرام فرود آمد ، لذا آن كوه را « صفا » ناميدند ؛ چون بنا به گفتهء خداوند ،
هامش
( 1 ) . ازرقى ، همان ، صص 344 - 340 ؛ كلينى ، همان ، ج 4 ، ص 430 ؛ نهروانى المكى ، همان ، ص 34 ؛ فاكهى ، همان ، ج 2 ، ص 43 ؛ ابن ابى شيبه ، المصنف فى الاحاديث والآثار ، ج 4 ، ص 358
( 2 ) . فاكهى ، همان ، ج 2 ، صص 58 - 51
( 3 ) . ر . ك . به : سائد بكداش ، همان ، صص 56 - 64
( 4 ) . بقره : 158 ، « همانا صفا و مروه از شعائر خداست . پس كسى كه حج خانه ( خدا ) يا عمره به جا آورد بايد كه سعى صفا و مروه را انجام دهد . »