گذاشت . پس از او ، اسماعيل عليه السلام هم به جانب آن و رو به روى در نماز مىگزارد ؛ ولى پيامبر صلى الله عليه و آله مأمور شدند تا به سمت بيتالمقدس نماز بگزارند ؛ ديرى نپاييد كه خداوند متعال آنچه را براى خود و پيامبرش برگزيده بود ، قبله قرار داد . آن حضرت در مدينه وقتى نماز مىگزاردند ، روبروى ناودان ؛ يعنى شمال كعبه قرار مىگرفتند و چون در مكّه حضور مىيافتند رو به روى مقام مىايستادند . « 1 »
از بررسى منابع تاريخى چنين برداشت مىشود كه مقام ابراهيم عليه السلام از دوران آن حضرت تاكنون به جز يك مورد جا به جا نشده و آن نيز در دوران خليفهء دوم بوده است كه سيل عظيمى وارد مسجدالحرام شد . اين سيل به نام « امّ نهشل » مشهور شد ، چرا كه وى در اين سيل غرق گرديد . در اين زمان مقام ابراهيم عليه السلام از جاى خود كنده شد و به كعبه چسبيد . بعضى گويند به محلات پايين كعبه برده شد . اين رخداد را براى خليفهء دوم نوشتند ، وى پايهاى ساخت و مقام را به جاى خود منتقل كرد كه تا امروز همچنان در همانجا باقى است . در سال 202 ق . نيز سيل عظيم ديگرى آمد و پايههاى مقام را خراب كرد ولى آن را از جاى خود نكند . « 2 »
در دوران « مهدى عباسى » براى محافظت بيشتر ، پايين و بخش بالاى مقام را زر اندود و در سال 206 هجرى نيز مجدداً آن را مطلّا كردند . « 3 » بعدها مقصوره و بنايى بر فراز آن قرار دادند كه البته مسير مطوّفين را تنگ مىكرد . لذا در 1387 ق . آن را در ميان طوقى زرين قرار دادند و محفظهاى از جنس كريستال بر روى آن نصب كردند . اين محفظه 18 * 130 سانتىمتر ( به جز پايه ) ارتفاع دارد و قطر آن 80 سانتىمتر است . بر روى قالب ، دو اثر پا ، كه بهطور عميق در سنگ فرو رفته ، به عنوان جاى پاى ابراهيم عليه السلام شناخته مىشود . فاصله آن تا حجرالأسود 5 / 14 متر ، تا ركن شامى 14 متر ، تا شاذروان 25 / 13 متر است . مقام اكنون در 13 مترى كعبه قرار دارد . ( تصوير شمارهء 3 و 4 )
هامش
( 1 ) . ازرقى ، همان ، ص 325
( 2 ) . پيشين ، صص 327 و 328 ؛ فاكهى ، همان ، ج 1 ، ص 455 ؛ كلينى ، همان ، ج 4 ، ص 223
( 3 ) . فاسى المكى ، همان ، ج 1 ، ص 328