« ابيار على عليه السلام » شناخته نيست . « 1 »
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله سه بار در اين مكان مُحرم شدهاند : 1 . هنگام صلح حديبيه ( سال ششم هجرى ) 2 . عمره ناشده ( سال هفتم هجرى ) - 3 . حَجّةالوداع ( سال دهم هجرى ) . « 2 »
زين الدين الاستدار ، در سال 961 ق . بناى مسجد را بازسازى كرد و در پيرامون آن ديوارى بزرگ ساخت كه تا پايان دورهء عثمانى همچنان پا بر جا بود .
طول اين مسجد ، از جنوب تا شمال ، 52 ذراع ( 65 / 25 متر ) و از شرق به غرب نيز به همين مقدار بوده است . « 3 » در دوران فهد بن عبدالعزيز بگونهء بسيار زيبايى بازسازى شد .
اكنون مساحت آن به 88000 مترمربع رسيده كه 5000 نمازگزار در آن جاى مىگيرند .
( تصويرهاى شمارهء 90 - 91 )
2 - مسجد مَعْرس
مَعرس به معناى محل خواب صبحگاهى است . پيامبر صلى الله عليه و آله بيشتر در راه انجام عمره ، واجب و يا پس از بازگشت از غزوات ، در اين مكان استراحت مىكردند . « 4 » به مرور زمان بقاياى اين مسجد رو به ويرانى گذاشت و جز چند تكه سنگ چيده شده بر روى هم ، اثرى از آن نماند . اكنون مكان آن ، در پشت مسجد شجره ، به فاصلهء يكصد مترى ، صاف و تنها درختى علامت آن است .
3 - مسجد سَرِف
اين مسجد كه ميان راه مكّه و وادى مهزور واقعاست ، محلّ وفات و دفن « ميمونه » ،
هامش
( 1 ) . پيشين ، همان ، ج 82 ؛ على بن موسى ، رسالة فى وصف المدينه ، صص 16 - 8
( 2 ) . ابن هشام ، سيرة النبويه صلى الله عليه و آله ، ج 3 ، صص 355 و 424 ؛ ابن قتيبه ، المعارف ، ص 70 ؛ ابن سعد ، طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 87 و 124 و ج 2 ، ص 172
( 3 ) . سمهودى ، همان ، ج 3 ، ص 1002
( 4 ) . سمهودى ، همان ، ج 3 ، ص 1006 ؛ كلينى ، فروع كافى ، ج 4 ، ص 565