5 . عَيْر
كوه بزرگى به نام « عَيْر » در جنوب مدينه - شرق « وادى عقيق » - و نزديك « مسجد شجره » است . از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل شده كه « كوه عير » يكى از درهاى جهنّم است ؛ اين كوه بر ما خشمگين است و ما نيز بر آن . « 1 » « عَيْر » در لغت به معناى « خَرِ چموش و وحشى » است . « 2 » اين خر از آنِ « مويلع » كافر بوده كه خداوند بر قنات يا ملك او آتشى زده و آن را سوزانده است . در حقيقت وى مورد غضب خداوند قرار گرفته است . « 3 »
6 . ثَوْر
كوه كوچك و سرخى است در پشت كوه احد ، در شمال مدينه . پيامبر صلى الله عليه و آله ميان « عير » تا « ثور » را حرم ( مدينه ) قرار داد . « 4 »
7 . ذِباب « 5 »
اين كوه در مشرق كوه سلع ( مساجد سبعه ) است و مسجد الرّايه يا مسجد ذِباب بر فراز آن است . « ذباب » نام پرنده و يا سمت برندهء شمشير است و در بعضى از جاها به معناى زنبور عسل نيز آمده است . برخى گويند نام كسى است كه در دوران اموى بر اين كوه گردن زدهشد . پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام غزوهء خندق ، پرچم فرماندهىرا برآن استوار ساخت .
8 . كوههاى جماوات الثّلاثه
اين كوهها عبارتاند از : جماء تضارع ، جماء امّ خالد و جماء العاقر . در « جماء امّ خالد » قبر يكى از رسولانِ عيسى ، به نام اسود بن سواد است . ابن شبّه نيز كتيبهاى به اين
هامش
( 1 ) . ابن شبه ، تاريخ المدينة المنوره ، ج 1 ، ص 83
( 2 ) . ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 4 ، ص 173 .
( 3 ) . فيروز آبادى ، همان ، ص 288
( 4 ) . پيشين ، ص 82 ؛ سمهودى ، وفاء الوفا باخبار دار المصطفى ، ج 1 ، ص 92
( 5 ) . اين كوه را « ذُباب » نيز خواندهاند .