الف : تقسيمات نژادى عرب :
بيشتر علماى انساب ، عرب را به سه قسمت تقسيم كردهاند :
1 . عرب عاربه :
آنان عرب خالصاند كه به سبب انتساب به يَعرببن قحطان ، « اعراب قحطانى » و به سبب سكونت در يمن « اعراب يمانى » ناميده مىشوند . « 1 » عرب عاربه در مناطق جنوبى ساكن بودند و پس از خراب شدن « سد مَأرِب » به سمت شمال شبه جزيره رفتند و برخى در غَسّان ، برخى ديگر در يثرب ( مدينة النبى صلى الله عليه و آله ) ساكن شدند . دو قبيلهء اوس و خزرج كه به انصار معروفاند ، از اعراب قحطانى و عاربه هستند .
2 . عرب مُسْتَعْربه
آنان عربناخالصاندكه بهسبب مجاور بودن بااعراب خالص و يا اختلاط و امتزاج با آنان ، عرب شدند . « 2 » عرب مستعربه بيشتر در مركز شبه جزيره و حجاز زندگى مىكردند و چون نسل ايشان به « عدنان » ، جدّ بيستم پيامبر صلى الله عليه و آله مىرسد ، آنان را « اعراب عدنانى » و نيز ازآنرو كه ازنسل اسماعيل عليه السلام هستند ، « اعراب اسماعيلى » خواندهاند . قريش ، كه پيامبر صلى الله عليه و آله و بنىهاشم از ميان آنان هستند و نيز ثقيف ، از اعراب مستعربه مىباشند .
3 . عرب بائده
اينان چون از ميان رفتهاند ، عرب « بائده » نام گرفتهاند . اقوام عاد ، ثَمود ، طَسْمْ ، جُدَيْس ، امَيم ، جاسِم و عَبيل از اين دسته هستند . « 3 »
ب - تقسيمات اجتماعى عرب
اعراب از لحاظ اجتماعى و حيات معيشتى ، به دو دستهء مهم تقسيم شدهاند .
هامش
( 1 ) . جواد على ، همان ، ج 1 ، ص 354
( 2 ) . همان ، ج 1 ، ص 355
( 3 ) . همان ، ج 1 ، صص 168 و 298