پيامبر صلى الله عليه و آله دو ركعت نماز باقيماندهء ظهر را به سوى مسجدالحرام به صورت فرادى اقامه كردند . به سبب نزول اين آيات ، آن مسجد به ذو قبلتين مشهور شد ؛ « 1 » زيرا يك نماز را به دو قبله خواندند .
خبر نزول آياتِ تغيير قبله ، كه باعث خشنودى مسلمانان شده بود ، شتابان به مسجد قبا و مسجد النّبى صلى الله عليه و آله و ديگر مساجد رسيد و مسلمانان نماز عصر را رو به سوى مسجدالحرام اقامه كردند .
مسجد ذو قبلتين در حرّة الوبره ، شمال غربى مدينه و غرب مساجد سبعه ( كوه سلع ) قرار دارد . اين مسجد را شاهين جمالى ، شيخ خدام حرم پيامبر صلى الله عليه و آله در سالهاى 893 ق . مسقّف كرد و در دوران سليمان عثمانى 950 ه . ق . مجدداً تعمير و تجديد بنا شد . « 2 » در سال 1370 ق . نيز منارهاى در زاويهء شمال شرقى صحن آن بر پا و نماى مسجد بهكلى بازسازى گرديد . قبلهء بيتالمقدس در سمت راست ورودى مسجد بوده كه قبلًا سنگى به عنوان نشانهء آن نصب كرده بودند . از آنجا كه زائران آن را مسح و لمس كرده و به آن تبرّك مىجستند ، در سال 1398 ق . آن سنگ را برداشتند و آيات تغيير قبله را با خطوطى زيبا و زرّين بر ديوار شمالى نگاشتند كه البته در سالهاى اخير آن را نيز برداشتهاند . مساحت مسجد اكنون 3920 متر مربع است كه دو گنبد بزرگ به قطر 8 / 7 و ارتفاع 8 / 18 متر نيز بر آن استوار گشته است . ( تصوير شمارهء 1 / 70 )
2 - مساجد ديگر منطقهء احزاب
1 / 2 - الرّايه / ذِباب « 3 »
پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام جنگ خندق ، بالاى كوه ذباب نماز گزارده ، « 4 » بر اعمال خندق نيز
هامش
( 1 ) ابن شبه ، همان ، ج 1 ، ص 68 ؛ سمهودى ، همان ، ج 1 ، صص 360 - 357
( 2 ) احمد ياسين الخيارى ، همان ، صص 138 و 139 ؛ رفعت پاشا ، همان ، ج 1 ، ص 414
( 3 ) اينكلمه را « ذُباب » به معناى پرندهاى كه در كوه آشيانه دارد نيز خواندهاند . ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 3 ، ص 3
( 4 ) ابن شبه ، همان ، ج 1 ، ص 62 ؛ محمد بن سليمان ، جمع الفوائد من جامع الاصول ، ج 1 ، ص 566