4 . مَصْبَحْ
مسجد مَصْبَح را بالاى تپهء مرتفعى در جنوب غربى قبا و پشت مخازن آب عين زرقاء ( چشمهء زرقاء ) ساخته بودند . شايد دليل نامگذارى آن ، به سبب زمان هجرت پيامبر صلى الله عليه و آله باشد ، كه هنگام صبح به اين مكان وارد شدهاند . در غرب اين مسجد ، قلعهء مصبح و ثنيةالوداع بوده در اين مكان از پيامبرخدا صلى الله عليه و آله هنگام ورود به قبا استقبال كردند .
ديوارهاى ويران شدهء آن باقى و سقف آن از ميان رفته بود كه در سالهاى اخير تخريب شد و اكنون اثرى از آن ديده نمىشود .
ب - مساجد پيرامونى مسجد النبى صلى الله عليه و آله ( جنوب غربى مدينه )
1 . مساجد مصلّا و نمازگاههاى پيامبر صلى الله عليه و آله در اعياد اسلامى ( جنوب غربى مسجدالنّبى )
آن حضرت پس از ورود به مدينه ، نماز اعياد فطر و قربان را در جنوب غربى مسجد النّبى صلى الله عليه و آله ، در منطقهء مناخه اقامه مىكردند . پس از چندى ، براى بزرگداشت و حفظ نمازگاه پيامبر صلى الله عليه و آله ، بر آن مكانها مساجدى ساختند كه تعداد آنها به 8 رسيد .
امروز تنها 4 مسجد از آنها باقى است .
ابن زباله از ابراهيم بن اميه روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در اعياد فطر و قربان به اين ترتيب نماز مىگزاردند :
1 . سال اول : در « حارَّةُ الدُّوس » ، نزد خانهء ابن ابى الجنوب . ( مسجد القشله ، كه به دست وهابيان تخريب شد ) .
2 . سال دوم : نزديك خانهء حكيم . ( مسجد غمامهء كنونى ) .
3 . سال سوم : نزديك خانهء عبداللَّه بن درَّة المزنى . ( مسجد عمر بن خطاب كنونى ) .
4 . سال چهارم : نزديك خانههايى بود كه در كنار محلّهء الحناطين قرار داشتند .