8 / 1 - تهجّد
حضرت رسول صلى الله عليه و آله پس از خارج شدنِ مردم از مسجد ، شبها بهويژه در ماه رمضان ، پشت خانهء على عليه السلام كنار ستونى به تهجّد و شبزندهدارى مىپرداخت . « 1 » بعدها در اين مكان محرابى به نام « تهجّد » ساختند . « 2 » اين ستون كنار مكان اصلى باب جبرئيل عليه السلام پيش از توسعهء مسجد النّبى صلى الله عليه و آله بود كه اكنون كمى عقبتر از مكان اصلى است . ستون ياد شده و نيز محراب التهجد اكنون داخل ضريح پيامبر صلى الله عليه و آله قرار گرفته است . ستون تهجد هشتمين و آخرين ستونى است كه از دوران آن حضرت باقى است و ديگر ستونها از دورانهاى بعدى است .
9 / 1 - حنّانه
پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام قرائت خطبه ، ابتدا به درختى در سمت غرب محراب تكيه مىدادند و از آن به عنوان منبر استفاده مىكردند . هنگامى كه براى ايشان منبرى ساختند ، بر منبر نشستند . گويند در اين هنگام از آن درخت صدايى شبيه به ناله بلند شد كه گويى در فراغ آن حضرت سر داده بود . لذا از آن روز اين درخت را « حَنّانه » ناميدند . به معناى بانگ بچه شترى كه از مادر خود جدا مىشود . آن حضرت دستى بر درخت كشيدند و آرام شد . « 3 » به دستور پيامبر صلى الله عليه و آله حفرهاى كنده و آن درخت را دفن كردند . بعدها در توسعهء مسجد درخت ياد شده به دست ابىّ بن كعب افتاد و هرگز آن را از خود جدا نكرد . به گفتهء ابن جبير ، تا قرن ششم اين درخت در مسجد بود و مردم آن را مسح و لمس مىكردند .
در مكان اين درخت ستونى ساختند و آن را « اسطوانة الحَنّانه » ناميدند .
در اوايل قرن چهاردهم ، ميرزا حسين فراهانى اين نام را بر ستون ياد شده
هامش
( 1 ) . سمهودى ، همان جا .
( 2 ) . ر . ك . به : ص 199 از همين كتاب .
( 3 ) . سمهودى ، همان ، ج 1 ، ص 388