الف - مسجد النّبى در گذر تاريخ
پيامبر صلى الله عليه و آله از روز دوشنبه ، دوازدهم ربيعالأول تا روز جمعه شانزدهم همان ماه ، در قريهء قبا ماند و پس از پايان بناى مسجد و رسيدن امام على عليه السلام و دخترشان فاطمه عليها السلام ، رهسپار مدينه شدند . « 1 » آن حضرت در فاصلهء حدود 500 مترى مسجد قبا به سمت مدينه ، در محل سكونت قبيلهء « بنى سالم بن عوف » ، در مسجد آنان ، نماز جمعه را اقامه كردند .
آن مسجد بعد از اين نماز به « مسجد جمعه » تغيير نام يافت . « 2 » اين نخستين نماز جمعهاى بود كه به امامت پيامبر صلى الله عليه و آله در مدينه خوانده شد . حضرت رسول صلى الله عليه و آله به سوى شهر رهسپار شد . در اين مسافتِ كوتاه تا داخل شهر ، با تقاضاهاى زياد قبايل مختلف براى سكونت در منازل آنان روبهرو گرديد و در پاسخگويى به اين همه شور و اشتياق ، انتخاب را ناگزير به تقدير الهى سپرد و با اشاره به شتر خويش ( القصوه ) فرمود :
« خَلُّوا سَبيلَها فَإِنَّها مَأْمُورَةٌ » .
« راه شتر را باز بگذاريد كه او مأمور است . » « 3 »
هامش
( 1 ) . ابنهشام ، همان ، ج 1 ، ص 494 ؛ بعضىگفتهاند درقبا چهارده شب ماندهاند . ( بحارالانوار ، ج 19 ، ص 106 ) .
( 2 ) . در مورد اين مسجد ر . ك . به : ص 254 از همين كتاب .
( 3 ) . ابن هشام ، همان جا ، سمهودى ، همان ، ج 1 ، صص 256 و 257 ؛ ابن قيم جوزى ، زاد المعاد فى هدى خير العباد ، ج 2 ، ص 143