جنوب و كوه جماوات در غرب . « 1 » در مدينه سه وادى يا درّه وجود دارد : عقيق ، بطحان و قناة . « 2 »
آب و هواى مدينه در تابستان گرم و خشك و در زمستان سرد و بارانى است و درجهء حرارت آن در زمستان نسبت به مكّه و جدّه پايينتر است ؛ به عبارت ديگر ، مثلًا در دىماه پايينترين دما 2 درجه و بالاترين آن 6 / 24 درجه است و در تير ماه پايينترين دما 2 / 17 درجه و بالاترين دماى آن 44 درجه مىباشد . بالاترين ميزان بارندگى در دى ماه است كه به 3 / 8 ميلىمتر مىرسد و پايينترين ميزان آن ، در آذر ماه و 2 ميلىمتر است .
اراضى زراعى آن در جنوب شهر واقع شده كه محصول آن تنها خرما و بعضى ميوهجات است و در شمال آن نيز خرما ، حبوبات ، ميوهجات و ساير نباتات گياهى نيز به عمل مىآيد . زمينهاى زراعى در مدينه از آب چاهها مشروب مىشود .
نگاهى به تاريخ يثرب
مورخان در مورد نخستين ساكنان يثرب پس از طوفان نوح عليه السلام ، اختلاف كردهاند كه آنان را مىتوان به چهار گروه تقسيم كرد :
1 . بعضى گفتهاند : هنگامى كه مردم ، از كشتى نوح عليه السلام كه بر كوه جودى نشسته بود ، خارج شدند ، به سوى مدينه رهسپار گشتند ؛ محل فرود اين عدّه بعدها به سبب تعداد آنان « بازار هشتاد » ناميده شد . آنان تنها ماندگان و زندگانِ پس از طوفان نوح عليه السلام بودند . زبانى كه اين قوم به آن سخن مىگفتند ، به 72 زبان تقسيم مىشد كه عربى يكى از آنها بود .
عِمْليق و طَسَمْ پسران لُود بن سامِ بن نوح در ميان آنان عرب زبان بودند . « 3 » فرزندان « عَبيل » در يثرب فرود آمدند و اين شهر به نام نخستين ساكن آن يعنى « يَثرب بن عَبيل بن عَوصِ
هامش
( 1 ) . ر . ك . به : بخش كوههاى مدينه ، از همين كتاب .
( 2 ) . ر . ك . به : بخش وادىهاى مدينه ، از همين كتاب .
( 3 ) . سمهودى ، وفاء الوفا بأخبار دار المصطفى ، ج 1 ، ص 156