موقعيت جغرافيايى مدينهء منورّه
شهر مدينه در شمال غربى شبه جزيرة العرب و شمال مكهء مكرمه واقع شده و فاصلهء آن ، پس از احداث بزرگراه هجرت ، تا جده 395 كيلومتر و تا مكه 425 كيلومتر است .
مدينه از سطح دريا حدود 625 متر ارتفاع دارد . اين شهر از دو سو ؛ يعنى غرب و شرق ، به وسيلهء « حرّهها » « 1 » محاصره شده است . اين حرّهها از مسجد ذو قبلتين به سوى جنوب و سپس به سوى شرق و شمال امتداد مىيابد و مردم مدينه معمولًا آنها را حرّهء شرقى و حرّهء غربى مىخوانند ؛ با اين كه آن دو حرّه يكى هستند . « 2 »
در غزواتى مانند احد و خندق ، كه در دوران پيامبر رخ داد ، براى دشمن ، ورود به مدينه به خاطر وجود اين حرّهها از دو سمت امكان نداشت و تنها راه ورود ، سمت شمال بود .
مدينه به وسيلهء چندين كوه محاصره شده است ؛ كوه احد در شمال ، كوه عير در
هامش
( 1 ) . « حرّه » به معناى « سنگلاخ » است كه اين زمينها به علت وجود سنگها و صخرههاى بزرگ غير قابل نفوذبوده و همچون دژى طبيعى مدينه را در محاصره خود گرفته است . ( ابن منظور ، لسان العرب ، مادهء حرّه ) .
( 2 ) . سعيد بن سلام . المدينة المنورة فى القرن الرابع عشر الهجرى ، ص 13