مساجد موجود در منا
1 / 1 - مسجد خَيْف
از مساجد بزرگ و با اهميّت در منا ، خَيْف است . به زمينى كه ميان دو كوه واقع شده و يا از زمين مرتفع باشد ، « 1 » خيف گويند . به روايتى ، هفتاد پيامبر ؛ از جمله حضرت آدم عليه السلام در آنجا مدفون هستند . « 2 »
پيامبر صلى الله عليه و آله به هنگام حج در اين مسجد حضور مىيافتند و نماز مىگزاردند . نماز گزاردن در اين مسجد فضيلت فراوان دارد و در آن خصوص سفارشهاى زيادى شده است ؛ از جمله مجاهد گويد : « هفتاد و پنج پيامبر براى زيارت بيتاللَّه آمده و همه در مسجد منا ( خَيف ) نماز گزاردهاند ؛ پس اگر توان خواندن نماز در مسجد منادارى ، از آن غفلت نكن » . « 3 »
در دوران عثمانى ، گنبدى بزرگ در محلّ نماز رسول اللَّه صلى الله عليه و آله قرار دادند و محرابى ساختند تا علامت خيمه و نمازگاه پيامبر صلى الله عليه و آله باشد . مكان مورد نظر را مسجد « عَيْثُومَه » « 4 » مىگفتند . در بازسازى و توسعه دوران سعودى ، اين گنبد و محراب برداشته شد .
در سال 256 ق . پس از آنكه مسجد به وسيلهء سيل تخريب شد ، تعميراتى در آن انجام گرفت .
طول مسجد تا اين دوران 120 متر و عرض آن 55 متر بود كه مجموع مساحت آن ، بيش از 6380 متر مربع شد . اين مساحت ، مسجد خيف را در زمرهء بزرگترين مساجد شبهجزيره قرار داد كه حتى از مسجدالحرام نيز در آن زمان بزرگتر بود . در آن هنگام حدود 186 ستون و بيست در ورودى و خروجى داشت . « 5 » در قرون بعد نيز تعميرات اساسى و گستردهاى در آن انجام گرفت و مساحت آن افزايش يافت . تا دوران عثمانى
هامش
( 1 ) صدوق ، همان ، ج 2 ، ص 436 ؛ ياقوت حموى ، همان ، ج 2 ، ص 412
( 2 ) فاكهى ، همان ، ج 4 ، صص 266 و 267 ؛ كلينى ، همان ، ج 4 ، ص 214 ؛ صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 2 ، ص 136 ؛ ابن حجر عسقلانى ، المطالب العاليه بزوائد المسانيد الثمانيه ، ج 1 ، ص 374
( 3 ) فاكهى ، همان ، ج 4 ، ص 268
( 4 ) عيثومه به معناى كندر و اسپنج است .
( 5 ) فاسى المكى ، همان ، ج 1 ، صص 427 و 428 ؛ رفعت پاشا سير تعمير و توسعه مسجد خيف را دقيقاً ذكركرده است . ( همان ، ج 1 ، صص 324 و 325 )