مسجد مُزْدَلِفَه / مشعرالحرام
مسجد مزدلفه مربع شكل است كه مساحت اوليهء آن حدود 1700 متر مربع و در دوران عباسى به 4000 متر مربع رسيده است . سعودىها حدود 1400 متر مربع بر مساحت آن افزودند و تعميراتى نيز بر آن صورت دادند . اكنون حدود 12000 نمازگزار در آن جاى مىگيرند . قبلهء آن ، همان جايى است كه پيامبرخدا فرود مىآمدند .
بيشتر حجاج در همين مسجد كه بخشى از مشعر الحرام است نماز عشا را برگزار مىكنند . گفته شده است : در اين مكان جبرئيل عليه السلام بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل شده و در مورد مشعرالحرام و اهميت و اعمال آن دستورات و آياتى به ايشان ابلاغ كرده است .
ج - وادى مُحَسِّر
جايى است ميان مزدلفه و منا و طبق روايات تاريخى ، اصحاب فيل و سپاهيان ابرهه در همين نقطه به هلاكت رسيدند و چون ياران ابرهه به سبب اين شكست حسرت خوردند ، اين وادى به « مُحَسِّر » مشهور گشت . « 1 » مُحَسِّر اسم فاعل از حَسِرَ به معناى از پا افتادن است . وادى نيز به معناى دره يا مكان جارى شدن رود است . « 2 » وادى مَحسّر ، نه جزو منا است و نه جزو مزدلفه . حاجيان پس از گذشتن از مزدلفه ، به محسر رسيده و سپس وارد منا مىشوند . مستحب است آنان اين مكان را سريع پشت سر بگذارند يا در آن بدوند و جايز نيست كه در آن بمانند و توقف كنند . طول محسّر 3812 متر و نقطه پايانى آن ، مئذمين ( دو كوه بين مزدلفه و منا ) است .
در كتب مناسك آمده است كه نبايد تا قبل از طلوع آفتاب از اين وادى گذشت و به منى وارد شد . زيرا وقوف در مشعرالحرام بين فجر و طلوع آفتاب است .
هامش
( 1 ) . ياقوت حموى ، معجمالبلدان ، ج 5 ، ص 394 ؛ ابنهشام ، السيرة النبويه ، ج 1 ، ص 44 ؛ فاسىالمكى ، شفاءالغرام باخبار البلدالحرام ، ج 1 ، ص 499 ؛ ابن رشيدالفهرى ، همان ص 101
( 2 ) عاتق بن غيث بلادى ، معجم معالم حجاز ، ص 248