جبل الرَّحْمَه
اين كوه كوچك تقريباً در انتها و شرق عرفات است كه از سطح زمين ، 65 متر و از دريا 372 متر ارتفاع دارد و از كوههاى اطراف مستقل و مجزا است . بر بالاى آن ، نمازگاه ابراهيم عليه السلام و پيامبر صلى الله عليه و آله بوده است . برخى گفتهاند آن حضرت بر تخته سنگى از اين كوه ايستاده و خطبهء معروف عرفات را ايراد كردند . « 1 »
از آنجا كه جبل الرحمه شاهد دعاى امام حسين عليه السلام در روز عرفه بود ، مستحب است اين دعا كنار آن كوه خوانده شود . بعضى نيز نماز خواندن در نمازگاه ابراهيم عليه السلام بر جبل الرّحمه را مستحب دانستهاند . اكنون بالاى كوه ، استوانهاى به ارتفاع 4 متر و عرض 80 / 1 متر قرار دارد كه از دور ديده مىشود . در مراسم عرفات چراغ و قنديل بر آن آويزان مىكردند تا راهنماى زائران و كاروانها باشد . « 2 » كوه ياد شده نامهاى ديگرى چون جبل الدّعاء ، جبل الْال و جبل المَشاة نيز داشته است . « 3 » وقوف و حضور بر بالاى كوه كراهت داردوبهتر است در دامنه وسمتچپ كوه بهدعا وتضرّعپرداختهشود . ( تصوير شمارهء 25 )
ب - مَشْعرالحرام - مُزْدلِفَه
. . . فَإِذا أَفَضْتُمْ مِنْ عَرَفاتٍ فَاذْكُرُوا اللَّهَ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرامِ . . . . « 4 »
مشعرالحرام يا مزدلفه ، محلى است ميان عرفات و منا كه پس از وادى يا درّهء « مئذمين » قرار دارد . حجاج بايد بعد از غروب شرعىِ روز عرفه ؛ يعنى پس از پايان وقوف اختيارى در عرفات ، به اين سمت حركت كنند تا از آن هنگام تا طلوع آفتاب روز
هامش
( 1 ) . صاحب مرآة الحرمين ، مسأله نماز خواندن پيامبر صلى الله عليه و آله بر جبل الرحمه را صحيح ندانسته و مىگويد مسجد ابراهيم عليه السلام بر اين كوه را جواد اصفهانى وزير در سال 559 ق ساخته است . رفعت پاشا ، همان ، ج 1 ، ص 44
( 2 ) . رفعت پاشا ، همان ، ج 1 ، ص 44 ؛ ابن جبير ، الرحله ، صص 135 و 136
( 3 ) . ابن رشيد الفهرى البُستى ، ملء العيبه بما جمع به طول الغيبه ، ص 90 - 95
( 4 ) . بقره : 198