معتقدند آيهء : الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ اْلإِسْلامَ دِيناً « 1 » بههنگام وقوف پيامبر صلى الله عليه و آله در عرفه ( حجّةالوداع ) نازل شده « 2 » است ؛ اما مفسّران شيعه نزول آن را در غدير خم ، كه پيامبر صلى الله عليه و آله چند روز پس از وقوف در عرفه ، در آنجا خطبه خواندند مىدانند . « 3 » ( تصوير شمارهء 23 )
مسجد نَمِره / جامع ابراهيم عليه السلام
نَمِره نام كوهى در عرفات است كه در نزديكى آن ؛ يعنى محلّى كه پيامبر صلى الله عليه و آله وقوف كرده و نماز خواندهاند ، مسجدى به نام نَمِرَه يا « عَرَفه » بنا شده است . بعضى نيز آن را مسجد ابراهيم عليه السلام خواندهاند . به روايتى ، حضرت ابراهيم عليه السلام در اين مكان وقوف كرده و به نماز و عبادت ايستادهاند .
اين مسجد در ابتداى عرفات و در غرب آن قرار دارد كه البته سمت جنوبى آن ، خارج از عرفات واقع شده است . آن را در سال 150 ق . به روزگار خلافت عباسيان ساختهاند . از عبد اللَّه بن عمر نقل شده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله روز عرفه را در وادى نمره نزول مىكردند . در اين مكان غارى ( شكافى ) بوده و ايشان كنار آن مىنشستند . « 4 » مسجد عرفه در قرن سوم ، 153 متر عرض و 166 متر طول داشته كه مساحت آن به 2539 متر مىرسيده است . « 5 » در قرن ششم هجرى ، بيش از چهار هزار متر بر آن افزوده شد . مساحت كنونى مسجد كه در دوران سعودى افزايش قابل ملاحظهاى يافته ، به 124000 متر مربع مىرسد و حدود 300 هزار نمازگزار را در خود جا مىدهد . يك گنبد و چهار مناره و ده در اصلى نيز براى آن ساختهاند . خواندن نماز در اين مسجد استحباب زيادى دارد . ( تصوير شمارهء 24 )
هامش
( 1 ) . مائده : 3 .
( 2 ) . بخارى ، صحيح ، كتاب المغازى ، حديث 4407
( 3 ) . علّامهء امينى در اثر ارزشمند خود الغدير ، نظرات مختلف در اين موضوع را با مستندات روايى و تاريخى ارايه كردهاند .
( 4 ) . فاكهى ، همان ، ج 4 ، ص 327 ؛ ازرقى ، همان ، ج 2 ، ص 457
( 5 ) . فاكهى ، همان ، ج 5 ، ص 5