توسط ابن ابى ثلج نوشته شد . « 1 » از همين قبيل كتاب تاريخ الائمه اسماعيل بن على خزاعى ، برادرزاده دعبل خزاعى شاعر معروف ، است . « 2 » كتاب ديگرى تحت نام انساب الائمه و مواليدهم الى صاحب الامر در آثار حسن بن على الاطروش ( م 305 ق ) ذكر شده است . او كتابى هم به نام فدك داشت . « 3 » دو كتاب به نامهاى اخبار صاحب فخ و اخبار يحيى بن عبد الله بن حسن نوشته على بن ابراهيم جوانى ( علوى ) ، از مشايخ روايت ابو الفرج اصفهانى ، « 4 » كتاب مقتل الحسين عيسى بن مهران « 5 » ، الغارات احمد بن محمد بن سيّار « 6 » و چند كتاب از ابراهيم بن سليمان نهمى « 7 » ، از ديگر آثار تكنگارى تاريخى در اين دوره است . از همين قبيل تك نگارىها مىتوان به نوشتههاى احمد بن عبيد الله بن عماد ثقفى كاتب ( م 319 ق ) « 8 » و عبد العزيز جلودى بصرى اشاره كرد . « 9 » در همين زمان تواريخ مجموعهاى نيز تدوين مىشد ؛ كتاب العباسى از نمونههاى شاخص آن است كه احمد بن اسماعيل بجلى ساكن قم و معروف به سمكه ، اين كتاب بزرگ را در ده هزار صفحه ، شامل اخبار خلفا و دولت بنى عباس نوشته بود و نجاشى كه آن را ديده ، از آن به نكويى ياد كرده است . « 10 » مهمترين آثار در اين زمينه از آن ابن واضح يعقوبى ( م 284 ق ) مىباشد . كتاب تاريخ او علاوه بر حوادث تاريخ اسلامى تا عصر خودش ( سال
هامش
( 1 ) . نجاشى ، همان ، ص 299 .
( 2 ) . همان ، ص 32 .
( 3 ) . همان ، ص 58 .
( 4 ) . همان ، ص 263 .
( 5 ) . همان ، ص 297 .
( 6 ) . همان ، ص 80 .
( 7 ) . همان ، ص 18 .
( 8 ) . النديم ، الفهرست ، ص 212 .
( 9 ) . همان ، ص 167 و 278 و نجاشى ، همان ، ص 54 .
( 10 ) . نجاشى ، همان ، ص 97 .